Alles zelf doen is geen strategie
Ken je dat houten speelgoed voor peuters? Een puzzel met een rond, een vierkant en een driehoekig gat, en voor elk gat precies één blokje. Tot de peuter besluit dat alles door het ronde gat moet. Er wordt geduwd, gedraaid en uiteindelijk met de hand op geslagen. Soms past het. Meestal gaat er iets kapot.
Zo voelt de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (WTTA) op dit moment een beetje. Edco Wallet, medeoprichter en eigenaar van OptimaData, beweegt zich al 26 jaar op en rond de uitleenmarkt. Hij vertelt hoe OptimaData zich heeft voorbereid, en waarom hij zich afvraagt of de wetgever wel van het verleden heeft geleerd.
Op 1 januari 2027 gaat de WTTA in. Vanaf dan geldt een toelatingsstelsel voor iedereen die arbeidskrachten ter beschikking stelt. Dat zijn uitzendbureaus, detacheerders, payrollers, doorleners en zzp-bemiddelaars, en zelfs bedrijven die af en toe personeel uitlenen. Hoe je jezelf noemt, maakt niet uit. Werkt iemand bij de klant onder diens leiding en toezicht, dan ben je uitlener.
De toelating loopt via de Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt (NAU). Je toont aan dat je voldoet aan een uitgebreid normenkader, met een inspectierapport van een aangewezen inspectie-instelling. Het normenkader van het SNA-keurmerk is daarbij de basis. Daarnaast stort je een waarborgsom van € 100.000. Starters betalen eerst € 50.000 en na zes maanden de rest. Gevestigde uitleners die aan een aantal voorwaarden voldoen, kunnen vrijstelling krijgen. Na de toelating blijft de NAU periodiek controleren.
De tijd dringt. Wie gebruik wil maken van de overgangsregeling, meldt zich tussen 1 november en 31 december 2026 aan en dient tussen 1 mei en 30 juni 2027 de formele aanvraag in. Uitleners die op 30 juni 2027 al een SNA-keurmerk hebben, hoeven zich niet apart aan te melden. Vanaf 1 juli 2027 zie je in het openbare register van de NAU wie is toegelaten. Vanaf 1 januari 2028 wordt er gehandhaafd. Dan mogen inleners alleen nog zakendoen met partijen die in het register staan, en lopen uitlener en inlener allebei het risico op een boete als het niet klopt.
Het doel is goed: malafide uitzendbureaus weren en arbeidsmigranten beschermen. Daar is niemand op tegen. Wij ook niet.
OptimaData is in de basis een databasespecialist. Toch zijn we volgens de wet uitlener zodra een van onze professionals bij een klant werkt onder diens leiding en toezicht. Hoe je het contract ook noemt.
Dat zagen we 3,5 jaar geleden al aankomen, toen de eerste plannen voor deze wet op tafel lagen. We hebben niet gewacht tot het moest. We hebben OptimaData Interim opgezet, een eigen detacheringsbureau met NEN 4400-certificering en het SNA-keurmerk. Daarmee lopen we in het toelatingsproces voorop.
Daarnaast hebben we al onze dienstverlening zo ingericht dat elke vorm klopt met de regels:
We blijven databasespecialist. De vraag van de klant bepaalt de vorm, net als bij de bouwstenen uit onze blog Lego voor je data. Wil je het beheer helemaal uit handen geven? Dan werken we op basis van resultaat en SLA, met monitoring als vast fundament. Wil je eerst weten waar je staat? Dan begin je met een scan tegen een vaste prijs. Heb je tijdelijk een extra DBA in je team nodig? Dan regelen we dat via Managed Consultancy, detachering of een zzp’er, netjes binnen de regels. Zo krijgt elke samenwerking de vorm die past, en houden we samen met jou in de gaten dat dat zo blijft.
En uiteraard hebben wij ons inmiddels aangemeld voor de overgangsregeling.
Om in de beeldspraak te blijven: wij hebben voor elk gat het juiste blokje. Juist daarom durven we er iets van te vinden.
De uitleenmarkt bestaat uit heel verschillende blokjes. Een uitzendbureau dat honderden productiemedewerkers plaatst, is iets anders dan een gespecialiseerd consultancybedrijf dat expertise levert. Toch moeten ze straks allemaal door hetzelfde gat, met dezelfde eisen, dezelfde administratie, dezelfde urenregistratie en dezelfde controles.
Dat zou minder erg zijn als het raamwerk af was. Het normenkader is inmiddels gepubliceerd, maar op belangrijke punten is nog niet duidelijk hoe het in de praktijk uitpakt.
Gelijkwaardige beloning. Wat betekent dat precies? Moet je exact hetzelfde betalen als de inlener aan zijn eigen medewerkers? En mag je de systematiek toepassen als je geen lid bent van ABU, NBBU of VNDL? Daar is nog geen eenduidig antwoord op, terwijl er straks wel op getoetst wordt.
Urenregistratie. Het normenkader vraagt om een specificatie per uur. Bij detachering werkt dat anders, en de systemen van veel inleners zijn niet op dat detailniveau ingericht. Je wordt dus beoordeeld op een administratie die je niet helemaal zelf in de hand hebt.
De grijze zone. Of je onder de WTTA valt, bepaalt de praktijk. Wat er in je contract staat, telt minder. Een fixed-price-project of managed dienst valt er in principe buiten. Zit onze consultant in het team van de klant, schuift hij aan bij de stand-up en krijgt hij zijn taken van de product owner? Dan kan het alsnog terbeschikkingstelling zijn. Dezelfde professional levert op maandag een managed dienst en is op dinsdag uitgeleend. Die toets maak je per opdracht, terwijl de klant voor een groot deel bepaalt hoe het in de praktijk loopt.
De rol van de inlener. Hier zit misschien wel de grootste blinde vlek. Om gelijkwaardig te kunnen belonen, moet de inlener (op tijd) juiste en volledige informatie aanleveren. Via het door de inlener ingevulde SUGB formulier. In de praktijk blijft het vaak bij een loonschaal en een cao. Dat is verre van genoeg. Zonder toeslagen, vergoedingen, periodieken en eindejaarsuitkering kan geen uitlener het goed doen, hoe welwillend ook.
Huur je weleens een DBA of consultant in? Dan raakt de WTTA jou ook. Drie dingen kun je nu al doen.
Wij vrezen dat het doel niet gehaald wordt. De partijen die het al goed deden, besteden straks nog meer tijd aan administratie. De partijen die het niet goed deden, zijn meestal niet de eersten die zich netjes bij de NAU melden. En inleners die nog niet doorhebben dat ze medeverantwoordelijk worden, lopen in 2028 tegen een onaangename verrassing aan.
Laten we duidelijk zijn: regulering is nodig. Regel het dan wel zo dat het werkt voor de markt zoals die is, met al zijn verschillende vormen. Want niet elk blokje is rond.
Ben je inlener en vraag je je af wat dit voor jou betekent? Of ben je zelf uitlener of zzp’er en worstel je met dezelfde vragen? We sparren er graag over, want we hebben er inmiddels flink wat ervaring mee.